جنێودەرانی ناو سۆشیال میدیا، لەنێوان هەستی خۆبەکەم زانین و حەزی خۆدەرخستندا !
وەرزێر حمە سلیم ✍️باسک نێت
لە سەردەمی شۆڕشی زانیاری و تەکنەلۆجیادا، تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بوونەتە گۆڕەپانێکی فراوان بۆ ئاڵوگۆڕی بیروڕا، بەڵام هاوکات دەرگایان بۆ دیاردەیەکی نامۆ و زەرەرمەندیش کردووەتەوە؛ کە ئەویش دەرکەوتنی ئەو کەسایەتیانەیە کە هەمیشە و لەسەر هەموو بابەتێک، کۆمێنتی نەرێنی، جنێو، یان گاڵتەی بێبایەخ دەنووسن. ئەم دیاردەیە تەنها ڕەفتارێکی تاکەکەسیی سەرپێیی نییە، بەڵکو نەخۆشییەکی کۆمەڵایەتی و سایکۆلۆجییە کە پێویستی بە هەڵوەستەکردن و شیکاری زانستی هەیە.
یەکەم: هۆکارەکانی پشت ئەم ڕەفتارە نەرێنییە
پەنابەرانی پشت پەردەی ناوی خوازراو و وێنەی ساختە، بۆ دەربڕینی ئەم هەڵسوکەوتە، چەندین پاڵنەری دەروونی و کۆمەڵایەتییان هەیە،
گرنگترین بریتیین لە:
• شکستی کەسی و هەستی خۆ بەکەمزانین : کاتێک مرۆڤ لە ژیانی ڕاستەقینەدا ناتوانێت سەرکەوتن بەدەستبهێنێت، پڕۆژەیەک سەرخات، یان ناوەڕۆکێکی بەسوود پێشکەش بکات، پەنا بۆ سۆشیال میدیا دەبات. لێرەدا ڕەخنەگرتن و هێرشکردنە سەر ئەوانی تر دەبێتە پرۆژەیەک بۆ قەرەبووکردنەوەی هەستی شکست و خۆبەکەمزانین.
• پاراستنی دەروونی شکست خواردوو لەڕێگەی دەمامکەوە: بوونی ناوی ساختە و وێنەی وەهمی وەک قەڵغانێک وان بۆ ئەم کەسانە. کاتێک بەرپرسیارێتی کۆمەڵایەتی یان ڕەفتارییان لەسەر شان نەبێت، ڕەوشت و کۆتوبەندە کۆمەڵایەتییەکانیان کاڵ دەبنەوە و لایەنە تاریکەکانی مرۆڤایەتی تیایاندا سەر هەڵدەدات.
• حەزو ئارەزووی سەرنجڕاکێشان و خۆ دەرخستن : لە جیهانی دیجیتالیدا، بابەتی نەرێنی و قسەی توند زووتر سەرنجی خەڵک ڕادەکێشێت و کارلێک دروست دەکات. ئەم کەسانە دەیانەوێت بەم ڕێگەیە ببنە جێی سەرنج، تەنانەت ئەگەر ئەو سەرنجڕاکێشانەش لەسەر حساب و تێکدانی ناوبانگی ئەوانی تر بێت.
• قین و تۆڵەسەندنەوەی کوێرانە: هەندێک لەم بەکارهێنەرانە قینێکی قووڵیان بەرانبەر بە سەرکەوتن، داهێنان، یان ڕووناکی و پێشکەوتنی کەسانی تر هەیە. چونکە خۆیان توانای بەرهەمهێنانیان نییە، تاکە ڕێگە بۆ ئارامکردنەوەی دەروونیان ئەوەیە هەوڵی ناشرینکردنی دەستکەوتی کەسانی تر بدەن.
• ئایا دەکرێت ئەم جۆرە کەسانە لە هیچ خانەیەکی ڕۆشنبیریدا پۆلێن بکرێن؟ دیارە
وەڵامی ئەم پرسیارەش ڕوونە کە بە هیچ شێوەیەک ئەم کەسانە لە خانەی ڕۆشنبیری یان ڕووناکبیریدا پۆڵێن ناکرێن. بە پێچەوانەوە، ئەوان لە نزمترین پلەی ئاراستەی هۆشیاری کۆمەڵایەتیدا دەژین. بۆ تێگەیشتن لەمە، دەبێت جیاوازیی نێوان «بەکارهێنەری تەکنەلۆجیا» و «ڕۆشنبیر» بکەین:
• ڕۆشنبیر کێیە؟
ڕۆشنبیر بەکەسێک دەوترێت کە خاوەنی هۆشیاری ڕەخنەیی، بەرپرسیارێتی ئەخلاقی و دیدێکی بنیاتنەرانە بێت. کارەکەی ئاراستەکردن، پێشخستن، چارەسەرکردن و دروستکردنی بەها مرۆییەکان بێت. ڕەخنەی ڕۆشنبیرانە هەمیشە زانستی، بابەتی و بەدیلخوازە، نەک جنێودان و سووکایەتیکردن.
• بۆیە پۆلێنکردنی ئەم جۆرە کەسانە لە ڕووی زانستی و سایکۆلۆجییەوە دەکرێت لەم خانانەدا پۆڵێن بکرێن:
• خاوەن کەسایەتیی وێرانکەر : ئەو کەسانەی چێژ لە تێکدان و ناشرینکردنی دەوروبەر دەبینن.
• دابڕاو لە بەهای ئەخلاقی گشتی: ئەوانەی کە سیستمە بەدیهێنراوەکانی ڕەوشت لەناو تۆڕەکاندا پێشێل دەکەن.
• هەژاری لە ناوەڕۆکدا: کەسانێک کە ناتوانن پەیڤێکی سوودبەخش بنووسن چونکە مێشکیان خاڵییە لە زانیاری و بیرۆکەی بنیاتنەر.
کەواتە، بوونی ئەم دیاردەیە نیشانەی قەیرانێکی قووڵی پەروەردەیی و دەروونییە، نەک نیشانەی پێشکەوتنی ڕۆشنبیری. لاپەڕەی ئەم جۆرە کەسانە لە ڕاستیدا تەنها وێنەیەکەی ڕوونی دەروونی نەخۆش و شکستخواردووی خاوەنەکانیان نیشان دەدات کە لە پشت پەردەی ساختەوە شەڕ لەگەڵ سێبەری خۆشیاندا دەکەن.
