• ( دەستکەوتی کاڵ و پەیمانی ناچاری )
وەرزێر حمە سلیم✍️باسک نێت
ڕێکەوتنی نێوان هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) و لایەنە پەیوەندیدارەکانی گۆڕەپانی سووریا (وەک ئەحمەد شەرع یان دەسەڵاتی نوێی دیمەشق)، لە کاتێکدا دێت کە هاوکێشە نێودەوڵەتی و ناوچەییەکان گۆڕانی گەورەیان بەسەردا هاتووە.
بە دڵنیاییەوە، لە زۆر ڕووەوە ئەم جۆرە ڕێکەوتنانەش لە قۆناغە سەختەکاندا ئازارشکێن (مسکن) و کورت مەودان. کاتێک هاوپەیمانە نێودەوڵەتییەکان (وەک ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا) سیاسەتی کشانەوە یان کەمکردنەوەی پشتیوانییان پەیڕەو دەکەن، هێزە کوردییەکان ناچاربن بۆ پاراستنی دەستکەوتە مەدەنی و مرۆییەکان و خۆپاراستن لە کوشتار و وێرانیی زیاتر، ڕێکەوتنێکی ناچاری بکەن.
• بارودۆخی ناوچەکەش ئەوە دەخوازێت؛ چونکە مانەوە لە دۆخێکی جەنگی بەردەوامدا بێ پشتێنەی نێودەوڵەتی، هەڕەشەی لەناوبردنی تەواوەتی دەسەڵاتی کوردی لە ڕۆژئاوا دروست دەکرد.
زلهێزەکان لە کاتی تەنگژەکاندا بۆ لاوازکردنی ڕکابەرەکانیان یان تێکشکاندنی تیرۆر (وەک شەڕی داعش) پشت بە کورد دەبەستن، بەڵام هەر کاتێک بەرژەوەندییە ستراتیژییەکانیان لەگەڵ وڵاتانی دراوسێدا (وەک تورکیا، ئێران و عێراق) پێویستی بکات، ئاسان پشت لە کورد دەکەن.
• بۆیە، هەر ڕێکەوتنێک کە گەرەنتی نێودەوڵەتی نەبێت، هەمیشە ئەگەری خیانەت یان فەرامۆشکردنی تێدا بەرزە.
لە ساڵی ١٩٥٨دا، پاش رووخانی پاشایەتی و هاتنەسەر دەسەڵاتی عەبدولکریم قاسم، مەلا مستەفا بارزانی گەڕایەوە و بۆ یەکەمجار لە دەستووری عێراقدا ئاماژە بە مافەکانی کورد کرا (وەک هاوبەش لە وڵاتدا). بەڵام زۆری نەخایاند، بەهۆی ناپاکیکردنی بەڵێنەکان، تەسکیی بیری نەتەوەیی دەسەڵاتی بەغدا، و گۆڕانی هاوکێشەکان، شۆڕشی ئەیلوول هەڵگیرسایەوە.
لە هەردوو حاڵەتەکەدا، کورد لە قۆناغێکی ناسکدا دەستکەوتە کاتییەکان بە دەست دەهێنێت و لە ڕێگەی دەستوور یان ڕێکەوتنی ناوخۆییەوە هەوڵی چەسپاندنی دەدات، بەڵام مێژوو نیشانی داوە کە ڕژێمە ناوەندگەراییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بە ئاسانی ئامادە نیین مافی ڕاستەقینەی پێکهاتەکان قبووڵ بکەن، ئەمەش زۆری نەخایاندووە و دۆخەکەی گەیاندووەتەوە خاڵی سفڕ و پێکدادانی سەربازی.
مێژووی باشووری کوردستان و ئەزموونی گۆڕەپانەکانی تریش پێمان دەڵێن کە ڕێکەوتنە نیمچە فەرمی و سەرەتاییەکان ناتوانن بۆ ماوەیەکی درێژخایەن ئاشتییەکی دادپەروەرانە دابین بکەن ئەگەر بناغەکەی لەسەر بنەمای دانپێدانانی دەستووری بە مافی چارەی خۆنووسین و دیموکراسیی ڕاستەقینە نەبێت.
بۆیە، ئەگەری زۆرە کوردانی ڕۆژئاواش لە داهاتوودا، کاتێک دەسەڵاتی ناوەندی بەهێزتر بووەوە و هەوڵی هەڵوەشاندنەوەی تەواوەتیی قەوارەکەیانی دا، جارێکی تر ناچار ببنەوە بەرگری لە مانەوەی خۆیان بکەن.
ئەم ڕێکەوتنانە تەنها ژانکوژن و برینەکان بۆ کاتێکی کاتی هێور دەکەنەوە، بەڵام کێشە بنەڕەتییەکە (کە پرسی نەتەوەیەکی ستەملێکراوە و خاکەکەی دابەش کراوە) چارەسەر ناکەن
لە روانگەی تیۆری سیاسی و مێژووییەوە، چارەسەری تەواوەتی و بنەڕەتیی کێشەی کورد هەمیشە لەو کاتەدا بەدی دێت کە گەلی کورد بتوانێت بڕیار لە چارەنووسی خۆی بدات.
لە جیهانی ئەمڕۆدا، سەرەڕای ئەوەی دروستکردنی دەوڵەتی سەربەخۆ پێویستی بە گڵۆپی سەوزی نێودەوڵەتی و هاوسەنگییەکی زۆر ئاڵۆز هەیە و لە ڕووی جیۆپۆلەتیکەوە لە ناوچەیەکی وەک ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا زۆر سەختە، بەڵام هێشتا بەهێزترین و متمانەپێکراوترین گرەنتی بۆ پاراستنی ژیان و کەرامەت و مافەکانی کورد دەوڵەتێکی سەربەخۆ یان سیستمێکی فیدراڵی زۆر بەهێزی پارێزراوە کە لەژێر چەتری نێودەوڵەتیدا بێت.
